Yoga nidra: rust die je kunt leren

Yoga nidra, een vorm van yoga, waarbij het lijkt alsof je slaapt, maar je bewust blijft.

Ik ontdekte yoga nidra toen ik voor het eerst zwanger was. Als jonge moeder had ik door de hormonen en de gebroken nachten een chronisch slaaptekort. Een begeleide yoga nidra was mijn redding: even liggen, een stem volgen en uitrusten.

Als yogadocent en stress- en burn-outcoach wilde ik weten of het meer is dan een fijn gevoel. Helpt yoga nidra tegen stress? Ik besloot het te onderzoeken. In deze blog deel ik wat ik vond.

Waarom rust zo hard nodig is

Psychisch verzuim is al jaren de belangrijkste oorzaak van langdurig verzuim (Arbo Unie, 2025). Dit langdurige verzuim kost de maatschappij jaarlijks miljarden euro's. Stress is in de kern niet ongezond. Kortdurende stress is zelfs gezond. Je lichaam maakt adrenaline aan en je bent klaar om in actie te komen. Het maakt dat je alert kunt reageren en kan presteren wanneer dat nodig is. Dat is het werk van het sympathische zenuwstelsel, oftewel je gaspedaal. Zonder actie, gebeurt er niks.

Het probleem ontstaat wanneer dat gaspedaal te lang ingetrapt blijft. Je lichaam blijft cortisol aanmaken en de rem, het parasympathische zenuwstelsel, krijgt geen kans. Op den duur kan dat leiden tot allerlei klachten, waaronder hartkloppingen, slaapproblemen, spierpijnen en het kan zelfs leiden tot depressie.

Rust is dus geen luxe. Of zoals Albert Sonnevelt (2021) schrijft: Rust is even belangrijk als inspanning. Het gaat om de afwisseling. Rust mag dus ook op je prioriteitenlijst.

Dat zoveel mensen het gaspedaal niet meer loslaten, staat niet los van de samenleving waarin we leven. Daarover lees je meer in mijn blog De hypernerveuze samenleving.

Wat is yoga nidra?

Yoga nidra betekent letterlijk 'yogische slaap'. De Indiase yogi Swami Satyananda Saraswati ontwikkelde de methode in de jaren zestig. Hij noemde het een staat van bewuste slaap: je lichaam rust diep, maar je geest blijft wakker.

Bij yoga nidra hoef je niets te doen. Je richt je niet op de buitenwereld, maar keert je aandacht naar binnen. Je ligt stil en een stem neemt je mee langs verschillende onderdelen, zoals het volgen van je ademhaling en langs delen van je lichaam.

Het verschil met meditatie? Bij meditatie zit je in een bewust wakkere staat, bij yoga nidra lig je in een bewust slaperige staat. En het verschil met een avond op de bank? Neuropsycholoog Erik Scherder (2025) legt uit dat een serie kijken of scrollen op je telefoon geen echte ontspanning is. Je hersenen blijven dan juist hard werken.

Wat zegt mijn onderzoek?

Yoga nidra lijkt lichte tot matige stress te verminderen. Een paar voorbeelden:

• Na drie weken minder stress. Jongeren in India die 21 dagen yoga nidra deden, hadden daarna aanzienlijk minder schoolstress (D'Souza et al., 2021). Ook bij studenten in Zuid-Korea en India zagen onderzoekers dit effect.
• Elf minuten per dag helpt al. Duitse onderzoekers lieten 341 mensen zes weken lang elke dag een korte yoga nidra van 11 minuten doen. Zelfs deze korte yoga nidra had een positief effect op stress, slaap en het algemene welzijn (Moszeik et al., 2020).
• Grote overzichtsstudies. Een meta-analyse van 73 studies met samen 5201 deelnemers vond een effect op de vermindering van stress (Ghai et al., 2025). Een andere meta-analyse zag dat de bloeddruk daalde (Ahuja et al., 2024).

Onderzoekers verklaren dit via het zenuwstelsel. Yoga nidra zou de rem (parasympathisch) activeren en het gaspedaal (sympathisch) laten zakken. Zo komt je lichaam weer in balans.

Ik wil wel eerlijk zijn. De meeste studies zijn klein, en niet elke studie gebruikt dezelfde vorm van yoga nidra. Bij mensen met heel veel stress werd weinig effect gemeten. De onderzoekers noemen yoga nidra daarom veelbelovend, maar nog geen bewezen behandeling. Zie het als een waardevolle aanvulling, niet als vervanging van hulp.

Zelf beginnen met yoga nidra

Het mooie van yoga nidra is dat het zo laagdrempelig is. Je hoeft niet lenig te zijn en je hoeft niets te kunnen. Je ligt, je luistert en je merkt op.

• Begin klein. Een korte yoga nidra van 10 tot 15 minuten is genoeg om te starten.
• Maak het een gewoonte. Het effect bouwt zich op als je regelmatig oefent, bijvoorbeeld elke dag of een paar keer per week.
• Kies een rustig moment. Na het werk, in je lunchpauze of voor het slapengaan.
• Wees mild voor jezelf. Val je in slaap? Dan had je lichaam dat blijkbaar nodig.

Wil je ervaren wat yoga nidra met jou doet? In mijn workshop Van Aan naar Herstel is yoga nidra een vast onderdeel. Ook tijdens individuele coaching besteed ik er aandacht aan. Je leert hoe je stresssysteem werkt en ervaart hoe je kunt schakelen naar herstel.